PhanDau.comPhấn Đấu
Vượt khó khi học hành chững lại

Học nhiều mà điểm không lên: soi năm chỗ hở trong cách học trước khi tăng thêm giờ

Ngồi bàn học nhiều giờ mà kết quả vẫn đứng yên thường do năm chỗ hở trong cách học. Cách học sinh tự soi từng chỗ và làm một thử nghiệm hai tuần để biết đổi gì.

girl sitting at a kitchen table late in the evening surrounded by neatly highlighted notebooks, resting her chin on one hand, side view with face turned away, warm lamp light

Học nhiều mà điểm không lên thường không phải vì bạn chưa đủ chăm, mà vì giờ học đang rơi vào một trong năm chỗ hở: học theo kiểu nhìn lại chứ không tự làm, học sai trọng tâm, đọc đề vội, học khi đã quá mệt, hoặc run đến mức quên khi vào phòng kiểm tra. Thêm giờ vào một cách học có chỗ hở chỉ làm chỗ hở rộng thêm.

Bài này giúp bạn soi từng chỗ hở bằng những câu hỏi cụ thể, rồi chọn một chỗ để thử thay đổi trong hai tuần. Các kỹ thuật học chi tiết như ôn giãn cách hay tự kiểm tra bằng câu hỏi có những hướng dẫn riêng; ở đây chỉ dừng ở việc tìm ra mình đang hở ở đâu.

Tình huống của Vy, lớp 11 ở Đồng Tháp

Vy (tên giả định) học lớp 11 ở Đồng Tháp. Em là người ngồi vào bàn sớm nhất nhà, tối nào cũng học tới khuya, vở ghi chép đẹp và tô màu đủ kiểu. Vậy mà bài kiểm tra Lịch sử và Sinh học của em vẫn chỉ ở mức như mọi khi, có lần còn thấp hơn. Mẹ Vy bắt đầu lo con "học nhiều quá mà không vào", còn Vy thì thấy bất công.

Khi soi lại, Vy nhận ra phần lớn giờ học của em là đọc lại vở và tô đậm những dòng quan trọng. Em đọc tới mức thuộc mặt chữ, nhìn trang nào cũng thấy quen, nên tin mình đã nắm. Nhưng khi gấp vở lại và thử tự trả lời một câu hỏi của bài kiểm tra cũ, em chỉ nhớ được rời rạc vài ý, không sắp được thành câu trả lời.

Vy thử thay một nửa giờ đọc lại bằng việc tự đặt câu hỏi và trả lời ra giấy, không nhìn vở. Tuần đầu em thấy mình học ít đi và mệt hơn, vì liên tục bị lộ ra chỗ không nhớ. Sang tuần thứ ba, bài kiểm tra mười lăm phút môn Sinh học của em lần đầu tiên làm trọn được các câu tự luận.

Năm chỗ hở và câu hỏi để soi từng chỗ

Đọc từng hàng và trả lời câu hỏi soi một cách thật lòng. Phần lớn học sinh chăm chỉ mà kết quả đứng yên sẽ trả lời "có" ở một hai hàng.

Chỗ hởCâu hỏi soiNếu câu trả lời là có
Học nhìn lại thay vì tự làmPhần lớn giờ học của mình là đọc vở, tô màu, chép lại, xem lời giải?Thay một phần giờ đọc bằng gấp vở tự trả lời, tự làm bài
Học sai trọng tâmMình có biết bài kiểm tra thường hỏi kiểu gì, hay chỉ học hết những gì có trong vở?Xem lại các bài kiểm tra cũ, hỏi thầy cô về yêu cầu cần đạt
Đọc đề vộiCó nhiều câu sai vì làm khác yêu cầu, dù mình biết kiến thức?Tập gạch chân yêu cầu trước khi viết
Học khi đã quá mệtMình hay học sau mười một giờ đêm, đọc mà đầu óc trôi đi chỗ khác?Dời việc khó lên sớm hơn, ngủ đủ trước khi thêm giờ
Run quên khi làm bàiỞ nhà làm được, vào phòng kiểm tra thì trống rỗng?Tập làm bài có bấm giờ ở nhà, chuẩn bị cách bình tĩnh lại

Đừng cố sửa cả năm chỗ cùng lúc. Chọn chỗ có câu trả lời "có" rõ nhất và bắt đầu từ đó; thay đổi một thứ giúp bạn biết chắc thứ gì có tác dụng.

Vì sao đọc lại nhiều lần cho cảm giác đã thuộc

Cảm giác quen không phải là nhớ. Khi đọc lại một trang lần thứ năm, mắt bạn nhận ra từng dòng rất nhanh, và não hiểu nhầm cảm giác quen đó là đã nhớ. Bài kiểm tra thì không đưa trang vở cho bạn nhìn; nó đòi bạn tự lấy kiến thức ra.

Tô màu và chép lại làm tay bận nhưng đầu nghỉ. Hai việc này có ích khi dùng để đánh dấu chỗ cần quay lại. Nhưng nếu cả buổi học chỉ có tô và chép, đầu óc gần như không phải làm việc gì khó.

Học khó thì thấy mệt, học dễ thì thấy năng suất. Tự trả lời câu hỏi không nhìn vở làm bạn thấy mình kém, vì lộ ra nhiều chỗ quên. Chính cảm giác khó chịu đó là dấu hiệu đầu óc đang thật sự làm việc.

Thời gian ngồi bàn không phải thời gian học. Hai tiếng ngồi bàn có thể chỉ chứa ba mươi phút suy nghĩ thật. Đếm giờ ngồi bàn khiến bạn yên tâm sai chỗ; đếm số câu đã tự trả lời được mới cho biết mình học được bao nhiêu.

Khi chỗ hở là học sai trọng tâm

Có những bạn học rất kỹ, thuộc cả những chi tiết nhỏ trong vở, nhưng bài kiểm tra lại hỏi theo kiểu khác: yêu cầu giải thích vì sao, so sánh hai sự kiện, vận dụng vào một tình huống mới. Học thuộc từng dòng không chuẩn bị cho kiểu câu hỏi đó. Đây là học sai trọng tâm, không phải học ít.

Cách soi đơn giản là lấy ba bài kiểm tra gần nhất của một môn, xếp các câu hỏi thành nhóm: câu hỏi nhớ lại, câu hỏi giải thích, câu hỏi vận dụng. Nếu phần lớn điểm nằm ở câu giải thích và vận dụng mà bạn chỉ luyện nhớ lại, bạn đã thấy chỗ cần đổi. Khi ôn, hãy tự đặt những câu như "vì sao điều này xảy ra", "điều này khác điều kia ở đâu", "nếu đổi điều kiện thì kết quả thế nào".

Bạn cũng có thể hỏi thẳng thầy cô bộ môn: "Bài kiểm tra sắp tới cô cần chúng em làm được những gì?". Chương trình hiện nay đặt ra yêu cầu cần đạt cho từng bài, và thầy cô thường sẵn lòng nói rõ. Vy ở Đồng Tháp sau khi hỏi mới biết môn Lịch sử của em cần trình bày nguyên nhân và ý nghĩa, không chỉ thuộc mốc thời gian.

Khi chỗ hở là học lúc đã quá mệt

Nhiều bạn chăm chỉ dồn phần học khó nhất vào cuối buổi tối, sau khi đã học thêm, làm việc nhà, ăn uống. Lúc đó đầu óc đã cạn, đọc một trang ba lần vẫn không vào, và bạn ngồi thêm giờ để bù. Giờ ngồi tăng lên nhưng lượng học thật lại giảm.

Thử đảo thứ tự: việc cần suy nghĩ nhiều nhất làm đầu tiên, khi vừa ăn xong và nghỉ một chút; việc nhẹ như đọc lại vở, chuẩn bị sách cho hôm sau để cuối cùng. Đặt một giờ dừng cố định, quá giờ đó thì đi ngủ dù chưa xong, và ghi lại phần chưa xong để làm vào sáng sớm hoặc giờ ra chơi.

Nếu bạn thường xuyên phải học tới quá nửa đêm mới xong bài, hãy xem lại lịch học thêm cùng bố mẹ. Ngủ đủ không phải là bớt chăm; đó là điều kiện để những gì bạn học trong ngày được giữ lại.

Thử nghiệm hai tuần để biết thay đổi gì có tác dụng

Thay vì đổi hết cách học, hãy làm như một thí nghiệm nhỏ: chọn một môn, một chỗ hở, giữ nguyên các môn còn lại để so.

  1. Chọn một môn mà bạn học nhiều nhất nhưng kết quả đứng yên.
  2. Chọn một chỗ hở trong bảng mà bạn trả lời "có" rõ nhất.
  3. Viết ra cách học cũ ở môn đó trong một câu, và cách học mới sẽ thử trong một câu.
  4. Giữ tổng thời gian học môn đó như cũ, chỉ đổi cách dùng thời gian. Không thêm giờ.
  5. Cuối mỗi tuần, tự làm năm câu của môn đó mà không nhìn vở, ghi lại làm được mấy câu.
  6. Sau hai tuần, so số câu tự làm được với tuần đầu. Tăng là cách mới đang có tác dụng; không đổi thì chuyển sang chỗ hở khác.

Điểm quan trọng là không thêm giờ trong thử nghiệm. Nếu vừa đổi cách vừa thêm giờ, bạn sẽ không biết tiến bộ đến từ đâu, và lại quay về vòng "học nhiều hơn nữa".

Khi chỗ hở là run khi làm bài

Có những bạn ở nhà làm bài trơn tru, vào phòng kiểm tra thì tay lạnh, đầu trống, đọc đề ba lần không hiểu. Đây là chuyện nhiều người gặp, và không có nghĩa là bạn học chưa đủ. Học thêm thường không giúp, thậm chí làm bạn càng lo vì thấy mình đã học nhiều mà vẫn quên.

Điều giúp được là làm cho phòng kiểm tra bớt lạ. Ở nhà, tập làm bài trong đúng thời gian của bài kiểm tra thật, ngồi bàn gọn, không điện thoại, không mở vở. Làm vậy vài lần, cơ thể quen với cảm giác bị bấm giờ. Khi vào phòng thật, bắt đầu bằng câu dễ nhất để lấy lại bình tĩnh, rồi mới quay sang câu khó. Hít thở chậm vài nhịp khi thấy đầu óc trống cũng giúp nhiều bạn.

Nếu cảm giác lo kéo dài cả trước và sau bài kiểm tra, làm bạn mất ngủ, đau bụng, hay muốn tránh đi học vào ngày có kiểm tra, hãy kể với giáo viên chủ nhiệm hoặc chuyên viên tư vấn học đường. Đó là chuyện có người giúp được, không cần chịu một mình.

Những việc không cần làm khi điểm đứng yên

Khi học nhiều mà không thấy kết quả, rất dễ lao vào những việc tốn sức nhưng không chạm vào chỗ hở. Có thể bỏ qua:

  • Mua thêm sách tham khảo khi sách giáo khoa và vở chưa tự trả lời được.
  • Chép lại vở cho đẹp hơn, đủ màu hơn.
  • Thức khuya hơn để có thêm giờ.
  • Đổi liên tục giữa nhiều cách học xem trên mạng, mỗi cách thử một hai hôm.
  • So giờ học của mình với bạn cùng lớp; giờ học không nói lên cách học.
  • Tự trách mình không đủ thông minh; phần lớn chỗ hở là chuyện cách làm, sửa được.

Bỏ những việc này đi, nhiều bạn còn thấy dư ra thời gian. Hãy dành phần dư đó cho giấc ngủ, vì ngủ đủ giúp những gì đã học được giữ lại tốt hơn. Phần còn lại dành cho đúng một thay đổi bạn đang thử nghiệm, và kiên nhẫn với nó đủ hai tuần trước khi đánh giá.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao học nhiều mà điểm không lên?

Thường do cách học có chỗ hở như chỉ đọc lại thay vì tự làm, học sai trọng tâm, đọc đề vội, học khi quá mệt hoặc run khi làm bài. Tìm đúng chỗ hở rồi đổi cách dùng thời gian thường có tác dụng hơn thêm giờ học.

Đọc lại vở nhiều lần có phải là cách học tốt không?

Đọc lại giúp làm quen, nhưng dễ tạo cảm giác đã thuộc trong khi chưa nhớ được khi không nhìn vở. Nên xen việc đọc với việc gấp vở tự trả lời câu hỏi, tự làm bài để biết mình nhớ thật được bao nhiêu.

Đổi cách học bao lâu thì thấy kết quả?

Thường cần khoảng hai đến ba tuần. Tuần đầu có thể thấy khó và mệt hơn vì lộ ra nhiều chỗ quên. Hãy đo bằng số câu tự trả lời được mỗi tuần, không chỉ chờ điểm bài kiểm tra trên lớp.

Ở nhà làm được mà vào kiểm tra thì quên, phải làm sao?

Tập làm bài có bấm giờ ở nhà trong điều kiện giống phòng kiểm tra, bắt đầu bằng câu dễ khi vào bài thật và hít thở chậm khi thấy đầu óc trống. Nếu lo lắng kéo dài, hãy kể với giáo viên chủ nhiệm hoặc chuyên viên tư vấn học đường.

Có nên học thêm giờ khi điểm không lên không?

Chưa nên, cho tới khi biết chỗ hở. Thêm giờ vào một cách học chưa hiệu quả thường chỉ làm bạn mệt hơn. Hãy giữ nguyên số giờ, đổi cách dùng giờ trong hai tuần rồi mới quyết định.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138