PhanDau.comPhấn Đấu
Ngoại khoá, câu lạc bộ, dự án

Ngoại khoá lấn giờ học: dấu hiệu quá tải và cách xếp lại tuần cho cân bằng

Khi câu lạc bộ, đội tuyển, tình nguyện ăn vào giờ học và giờ ngủ: dấu hiệu quá tải, cách đo giờ thật trong tuần, xếp lại lịch, nói lời từ chối và nói chuyện với bố mẹ.

Tired Vietnamese teenage boy resting his head on folded arms beside a sports bag and a stack of notebooks at a kitchen table, face hidden, dim evening light

Ngoại khoá đang lấn giờ học khi em thường xuyên ngủ ít hơn bảy tiếng, bài về nhà dồn đến sát giờ nộp, điểm kiểm tra tụt ở môn em vốn học ổn, hoặc em thấy uể oải mỗi khi nghĩ tới buổi sinh hoạt từng làm mình vui. Khi thấy hai trong số những dấu hiệu đó kéo dài vài tuần, đã đến lúc xếp lại tuần chứ không phải cố thêm.

Bài này giúp em đo xem mỗi tuần thật sự đang dùng giờ vào đâu, xếp lại lịch theo thứ tự ưu tiên, nói lời từ chối mà không mất lòng, và nói chuyện với bố mẹ, thầy cô khi cần giảm tải. Mục tiêu không phải bỏ hết ngoại khoá, mà giữ lại phần làm em lớn lên và bỏ bớt phần chỉ làm em mệt.

Dấu hiệu em đang quá tải

Quá tải thường đến từ từ nên khó nhận ra. Đọc danh sách dưới đây và đếm xem trong hai tuần gần nhất, có bao nhiêu điều đúng với em.

  • Ngủ dưới bảy tiếng nhiều đêm trong tuần, sáng dậy vẫn mệt.
  • Bài tập về nhà thường làm vội vào giờ ra chơi hoặc sáng sớm trước giờ học.
  • Điểm kiểm tra ở môn em vốn học ổn tụt xuống mà em không rõ vì sao.
  • Hay quên lịch, quên mang đồ, nhầm hạn nộp.
  • Buổi sinh hoạt từng làm em vui nay thấy như một nghĩa vụ.
  • Dễ cáu với người nhà, ít thời gian ăn cơm cùng gia đình.
  • Đau đầu, đau bụng, ốm vặt nhiều hơn thường lệ.

Đây không phải bài trắc nghiệm để chấm em. Nếu thấy ba điều trở lên đúng với mình, hãy coi đó là tín hiệu để xem lại lịch. Nếu cảm giác mệt mỏi, buồn bã kéo dài cả khi đã giảm việc, em nên nói với bố mẹ hoặc chuyên viên tư vấn học đường của trường; đó là chuyện bình thường cần được giúp, không phải điều phải giấu.

Một dấu hiệu dễ bị bỏ qua là em không còn thời gian rảnh nào không có lịch. Ai cũng cần vài giờ trong tuần không phải làm gì cho ai: nằm đọc truyện, đi dạo, nói chuyện với bạn. Khi những giờ đó biến mất hoàn toàn, sức bền của em sẽ giảm dần dù em chưa thấy mệt ngay.

Đo giờ thật trong một tuần

Trước khi sửa lịch, em cần biết giờ của mình đang đi đâu. Trong một tuần bình thường, cuối mỗi ngày em ghi ước lượng số giờ cho từng nhóm việc. Bảng dưới là ví dụ của một bạn lớp 10.

Nhóm việcGiờ mỗi tuần (ví dụ)Câu em tự hỏi
Học ở trường30Không đổi được, coi là nền
Học thêm8Có buổi nào học lại đúng phần đã hiểu không?
Tự học ở nhà7Đủ để làm bài và ôn chưa?
Câu lạc bộ, đội tuyển, đoàn9Hoạt động nào em muốn giữ nhất?
Đi lại5Có gộp được các buổi gần nhau không?
Việc nhà, phụ giúp gia đình6Có cần báo bố mẹ để sắp lại không?
Điện thoại, giải trí không định trước14Bao nhiêu phần trong số này là lướt vô thức?
Ngủ45Có dưới bảy tiếng mỗi đêm không?

Ví dụ giả định: Vy, học sinh lớp 10 ở Khánh Hoà, ghi một tuần và bất ngờ thấy giờ ngủ chỉ khoảng sáu tiếng rưỡi mỗi đêm, trong khi điện thoại lấy đi hai tiếng mỗi tối. Vy không cần bỏ câu lạc bộ bóng chuyền như bố mẹ định khuyên; Vy chỉ cần dời điện thoại ra khỏi phòng sau mười giờ và gộp hai buổi học thêm vào cùng một chiều.

Xếp lại tuần theo thứ tự ưu tiên

Khi đã có số giờ, em xếp lại tuần theo trình tự dưới đây. Làm cùng bố mẹ thì càng tốt, vì nhiều thay đổi cần cả nhà đồng ý.

  1. Giữ chặt giờ ngủ trước: đặt giờ đi ngủ cố định, tính ngược ra giờ phải xong việc.
  2. Đặt các giờ tự học cố định trong tuần, ưu tiên môn em đang chững lại.
  3. Liệt kê mọi hoạt động ngoại khoá, đánh dấu một hoạt động em muốn giữ nhất.
  4. Với từng hoạt động còn lại, hỏi: nếu dừng một học kỳ thì em mất gì, ai bị ảnh hưởng.
  5. Giảm hoặc tạm dừng những hoạt động mất ít mà tốn nhiều giờ.
  6. Gộp các việc gần nhau về địa điểm để bớt giờ đi lại.
  7. Thử lịch mới trong ba tuần, ghi lại giờ ngủ và cảm giác, rồi chỉnh tiếp.

Đừng xếp lịch kín từng phút. Một tuần tốt luôn có vài khoảng trống cho việc phát sinh: bài tập khó hơn dự tính, buổi sinh hoạt kéo dài, hay đơn giản là một buổi tối em cần nghỉ.

Mùa kiểm tra và mùa thường khác nhau

Một cách đơn giản để cân bằng là có hai lịch: lịch mùa thường và lịch mùa kiểm tra. Báo trước cho câu lạc bộ, đội tuyển về lịch mùa kiểm tra để không ai bất ngờ.

ViệcMùa thườngHai tuần trước kiểm tra
Câu lạc bộĐi đủ các buổiĐi một buổi mỗi tuần hoặc xin nghỉ
Tình nguyện, hoạt động cộng đồngTheo lịchTạm dừng, báo người phụ trách trước
Đội tuyển, tập luyệnTheo lịch độiHỏi huấn luyện viên, thầy cô về lịch giảm
Tự học ở nhàĐều mỗi ngàyTăng thêm, ôn theo đề cương
Giải trí trên điện thoạiCó giới hạnGiảm mạnh, dành giờ đó cho ngủ

Phần lớn người phụ trách hoạt động ngoại khoá đều hiểu học sinh có mùa thi. Họ chỉ khó chịu khi em vắng mặt mà không báo. Một tin nhắn ngắn từ đầu tháng là đủ.

Mẫu tin nhắn: "Dạ em chào chị, từ ngày 10 đến 24 tháng này lớp em kiểm tra cuối kỳ nên em xin nghỉ hai buổi sinh hoạt, em sẽ quay lại từ tuần sau đó. Phần việc của em tuần này em đã gửi bạn Linh giữ giúp ạ." Tin nhắn có ngày cụ thể, có ngày quay lại và có người nhận phần việc thì người phụ trách gần như không phải hỏi thêm gì.

Khi giờ bận đến từ việc nhà, việc gia đình

Không phải học sinh nào cũng quá tải vì câu lạc bộ. Nhiều bạn mỗi ngày phải trông em, nấu cơm, phụ bán hàng, ra đồng hay chăm người ốm trong nhà. Những việc đó không có tên trong danh sách ngoại khoá, nhưng tốn giờ và sức thật, và cũng dạy em rất nhiều điều. Nếu em đang ở hoàn cảnh này, việc đầu tiên là ghi chúng vào bảng giờ như mọi việc khác, để chính em và gia đình thấy rõ một tuần của em nặng thế nào.

Ví dụ giả định: Nam, lớp 9 ở Đồng Tháp, chiều nào cũng phụ mẹ bán hàng ở chợ đến tối. Nam muốn vào đội bóng của trường nhưng không còn giờ. Sau khi ghi một tuần, Nam và mẹ ngồi xem lại: mẹ cần Nam nhất vào giờ chợ đông chiều thứ Sáu đến Chủ nhật, còn các chiều đầu tuần thì có thể sắp xếp. Nam xin vào đội với lịch tập hai buổi đầu tuần, cuối tuần vẫn ra chợ phụ mẹ.

Nếu không sắp xếp được, em không cần ép mình phải có thêm ngoại khoá. Giúp gia đình cũng là một trải nghiệm đáng ghi vào hồ sơ: em học cách tính tiền, cách nói chuyện với khách, cách chịu trách nhiệm. Điều cần giữ là giờ ngủ và giờ tự học tối thiểu; nếu cả hai đều đang bị cắt, em nên nói với giáo viên chủ nhiệm để thầy cô hiểu hoàn cảnh và có cách hỗ trợ phù hợp.

Nói lời từ chối mà không mất lòng

Từ chối việc, không từ chối người. Câu mẫu: "Em cảm ơn anh đã nghĩ đến em, nhưng học kỳ này em đã nhận việc ở câu lạc bộ rồi, em không nhận thêm được. Kỳ sau nếu còn cần người, anh nhắn em nhé." Câu này giữ được quan hệ mà vẫn rõ ràng.

Nói sớm. Từ chối ngay khi được mời dễ hơn nhiều so với nhận lời rồi bỏ giữa chừng. Nếu chưa chắc, em xin một hai ngày để xem lịch rồi trả lời.

Không cần kể lể lý do. Một lý do ngắn, thật là đủ. Kể quá nhiều chi tiết dễ khiến người kia tìm cách "gỡ" từng lý do và em lại khó từ chối hơn.

Đề nghị một phần nhỏ nếu muốn. Em không nhận cả việc nhưng có thể giúp một phần, như góp ý bản kế hoạch hay đến hỗ trợ đúng một buổi. Chỉ đề nghị khi em thật sự làm được.

Chấp nhận có người không vui. Có lúc từ chối sẽ làm ai đó hơi thất vọng. Điều đó không có nghĩa em sai. Giữ sức để làm tốt những việc đã nhận là cách tôn trọng mọi người lâu dài.

Nói chuyện với bố mẹ và thầy cô

Khi cần giảm tải, nhiều bạn ngại nói với bố mẹ vì sợ bị trách đã nhận nhiều việc, hoặc sợ bị bắt bỏ hết ngoại khoá. Cách nói dễ được lắng nghe là mang theo bảng giờ đã ghi và một đề xuất cụ thể. Câu mẫu: "Con ghi lại một tuần thì thấy con ngủ ít quá. Con muốn giữ câu lạc bộ bóng chuyền, nhưng xin nghỉ học thêm buổi tối thứ Năm vì buổi đó con học lại phần đã hiểu. Bố mẹ xem giúp con được không ạ?"

Với giáo viên chủ nhiệm, em có thể nhờ góp ý khi không biết nên giữ hoạt động nào. Thầy cô thấy em ở lớp hằng ngày nên thường nhận ra những thay đổi mà em không tự thấy. Với người phụ trách câu lạc bộ, em nói rõ em cần giảm trong bao lâu và sẽ quay lại khi nào.

Ngược lại, nếu em là phụ huynh đang đọc bài này: khi con kể mệt, câu hỏi đầu tiên nên là "tuần này con dùng giờ vào đâu" thay vì "bỏ hết đi cho đỡ". Ngoại khoá vừa sức giúp con biết mình thích gì; vấn đề thường nằm ở việc xếp lịch, không phải ở bản thân hoạt động.

Câu hỏi thường gặp

Học sinh nên dành bao nhiêu giờ mỗi tuần cho ngoại khoá?

Không có con số đúng cho mọi người, vì còn tuỳ lịch học, việc nhà và sức khoẻ. Một cách kiểm đơn giản là em vẫn ngủ đủ, làm bài đúng hạn và điểm không tụt bất thường. Nếu ba điều đó còn giữ được, mức ngoại khoá hiện tại là hợp với em.

Có nên bỏ hết ngoại khoá năm lớp 9 hoặc lớp 12 không?

Không nhất thiết. Nhiều bạn giữ một hoạt động nhẹ như thể thao hay một câu lạc bộ ít buổi để thư giãn và giữ sức. Nên giảm mạnh vào các tháng sát kỳ thi, và bàn với bố mẹ, thầy cô về mức phù hợp.

Em thích ngoại khoá hơn học thì có sao không?

Rất nhiều học sinh như vậy. Điều cần làm là tìm xem em thích phần nào của hoạt động đó và nó có liên quan tới việc học hay nghề nghiệp nào không, đồng thời vẫn giữ việc học ở mức em và gia đình thấy ổn.

Tạm nghỉ câu lạc bộ một học kỳ thì có được quay lại không?

Thường là được, nhất là khi em báo trước và rời đi đàng hoàng. Em nên hỏi người phụ trách ngay lúc xin nghỉ xem khi nào quay lại thì hợp, để cả hai bên cùng chủ động.

Làm sao biết mệt mỏi là do quá tải hay do chuyện khác?

Nếu sau khi giảm bớt việc, ngủ đủ vài tuần mà em vẫn mệt, buồn, mất hứng với mọi thứ, có thể nguyên nhân không nằm ở lịch. Lúc đó em nên nói với bố mẹ, thầy cô hoặc chuyên viên tư vấn học đường để được hỗ trợ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138