PhanDau.comPhấn Đấu
Ngoại khoá, câu lạc bộ, dự án

Ngoại khoá cho học sinh nông thôn: việc làm được khi trường ít câu lạc bộ

Học sinh ở xã, thôn, bản ít câu lạc bộ vẫn có ngoại khoá thật: việc từ đồng ruộng, nghề của gia đình, nhà văn hoá, đoàn xã, tự học một kỹ năng và cách ghi lại để dùng.

Two Vietnamese teenage students measuring rice seedlings in a green paddy field with a wooden ruler, seen from behind in conical hats, soft early morning mist, wide angle

Học sinh ở nông thôn, miền núi, nơi trường ít câu lạc bộ vẫn có thể có ngoại khoá thật bằng cách biến những việc sẵn có quanh mình thành trải nghiệm có chủ đích: theo dõi một vụ mùa, học kỹ một khâu trong nghề của gia đình, sinh hoạt ở nhà văn hoá thôn, tham gia đoàn xã, hoặc tự học một kỹ năng qua sách và video có chọn lọc. Điều làm nên giá trị là em làm đều, có mục tiêu và ghi lại được, không phải hoạt động có tên gọi kêu.

Nhiều bạn ở quê đọc về câu lạc bộ robot, câu lạc bộ tranh biện ở thành phố rồi thấy mình thiệt thòi. Thật ra, trải nghiệm ở quê có những thứ thành phố ít có: làm việc thật với đất, cây, con vật, máy móc nông nghiệp, buôn bán ở chợ phiên, chăm lo việc chung của thôn xóm. Bài này giúp em nhìn ra những cơ hội đó, kèm cách tổ chức, cách ghi lại và chỗ cần cẩn thận.

Những gì quê em đang có

Trước khi tìm ở xa, em liệt kê những gì sẵn có quanh nhà. Bảng dưới gợi ý cách biến từng thứ thành một hoạt động có chủ đích.

Sẵn có ở quêBiến thành hoạt độngEm học được
Ruộng, vườn, ao của gia đìnhTheo dõi một vụ: ghi ngày gieo, tưới, bón, thời tiết, năng suấtQuan sát, ghi số liệu, hiểu một nghề từ đầu đến cuối
Nghề của bố mẹ: thợ, buôn bán, chăn nuôiHọc kỹ một khâu, tự làm được dưới sự hướng dẫnTay nghề, tính toán, cách làm việc với khách
Nhà văn hoá thôn, bảnGóc đọc sách, tập văn nghệ, dạy em nhỏTổ chức, nói trước đông người, kiên nhẫn
Đoàn thanh niên xã, chi đoàn thônTham gia các đợt dọn vệ sinh, hỗ trợ ngày hộiLàm việc theo nhóm, hiểu việc chung ở địa phương
Chợ phiên, hợp tác xãHỏi chuyện người bán, người làm, ghi lại một ngàyHiểu nghề và hoạt động kinh tế ở quê
Điện thoại có mạngTự học một kỹ năng theo kế hoạch: tiếng Anh, vẽ, sửa xe đạpTự học có kỷ luật

Không cần làm hết. Chọn một thứ em thấy hứng thú nhất và làm đều trong một học kỳ. Khi đã có nề nếp, em mới thêm thứ khác.

Một vụ mùa thành một dự án

Theo dõi một vụ lúa, một luống rau, một lứa gà là kiểu dự án hợp với học sinh nông thôn nhất: có đầu có cuối, có số liệu, có sản phẩm, và em được người nhà hướng dẫn tận nơi. Khác với việc phụ làm đồng hằng ngày, ở đây em đặt câu hỏi và ghi chép có chủ đích.

Ví dụ giả định: Linh, học sinh lớp 8 ở An Giang, xin bố cho chăm riêng hai luống rau muống sau nhà trong hai tháng. Linh ghi vào vở mỗi ngày: tưới lúc mấy giờ, trời nắng hay mưa, có sâu không, xử lý thế nào. Sau mỗi lứa cắt, Linh cân rau và ghi lại. Linh còn thử bón hai luống theo hai cách khác nhau mà bố gợi ý, để xem luống nào lên đều hơn. Cuối hai tháng, Linh có một cuốn vở số liệu, vài tấm ảnh từng giai đoạn và một câu hỏi mới muốn tìm hiểu: vì sao lứa tháng mưa lại ít sâu hơn.

Một dự án như vậy không cần thiết bị gì ngoài cuốn vở, cái cân và chiếc điện thoại chụp ảnh. Nếu muốn, em mang kết quả nhờ thầy cô môn Sinh học hoặc Công nghệ góp ý. Nhiều thầy cô rất vui khi học sinh mang đến câu hỏi từ chính ruộng vườn nhà mình. Cẩn thận với thuốc trừ sâu, phân hoá học: những khâu đó để người lớn làm, em chỉ quan sát và ghi lại.

Lập một nhóm nhỏ ở thôn khi trường không có câu lạc bộ

Nếu trường xa nhà và ít hoạt động, em có thể rủ các bạn cùng thôn lập nhóm. Nhóm không cần tên gọi hay đồng phục, chỉ cần một việc chung và một lịch đều.

  1. Rủ hai đến bốn bạn cùng thôn, gần tuổi nhau, có chung một sở thích như đọc sách, đá bóng, vẽ, học tiếng Anh.
  2. Nhờ bố mẹ hỏi trưởng thôn hoặc chi đoàn thôn cho dùng nhà văn hoá vào một buổi cố định trong tuần.
  3. Chọn một người lớn biết việc nhóm làm và có thể ghé qua: cô giáo nghỉ hưu, anh chị sinh viên về quê dịp hè, người phụ trách nhà văn hoá.
  4. Đặt một mục tiêu nhỏ cho ba tháng, ví dụ mỗi bạn đọc xong năm cuốn sách rồi kể lại, hay cả nhóm tập được một tiết mục cho ngày hội thôn.
  5. Ghi lịch và việc từng buổi vào một cuốn sổ chung.
  6. Cuối ba tháng, cả nhóm nhìn lại và quyết định có đi tiếp, đổi việc hay tạm nghỉ.

Câu lạc bộ ở trường thành phố cũng bắt đầu đúng như vậy: vài bạn có chung một mối quan tâm và một người lớn ủng hộ. Khác biệt chỉ là tên gọi.

Tự học một kỹ năng bằng điện thoại cho có ích

Chọn một kỹ năng, không chọn năm. Học tiếng Anh, học vẽ, học đánh máy nhanh, học sửa xe đạp. Chọn một thứ và theo trong ít nhất hai tháng.

Đặt giờ cố định. Ví dụ ba mươi phút sau bữa tối, bốn buổi mỗi tuần. Ngoài giờ đó, điện thoại để ngoài phòng học.

Học theo một khoá có thứ tự. Chọn một kênh hoặc một chuỗi bài có từ dễ đến khó, đừng lướt video ngẫu nhiên. Hỏi thầy cô bộ môn gợi ý nguồn đáng tin.

Làm ra sản phẩm. Một bức vẽ mỗi tuần, một đoạn tự giới thiệu bằng tiếng Anh ghi âm lại, một chiếc xe đạp tự tay chỉnh phanh. Sản phẩm cho em thấy mình đã tiến bộ.

Tiết kiệm dung lượng mạng. Nếu mạng yếu hoặc phải dùng gói cước, tải bài học khi có wifi ở nhà văn hoá hay ở trường rồi học sau.

Giữ an toàn trên mạng. Không kết bạn, không gửi ảnh, không chuyển tiền cho người lạ hứa "dạy miễn phí" hay "tặng học bổng". Gặp chuyện lạ thì hỏi bố mẹ, thầy cô.

Tham gia đoàn xã và các hoạt động chung của địa phương

Đoàn thanh niên xã và chi đoàn thôn thường có nhiều hoạt động mà học sinh tham gia được, dù em chưa phải đoàn viên. Hỏi anh chị bí thư chi đoàn xem sắp tới có những việc gì.

  • Dọn vệ sinh đường làng, kênh mương theo đợt.
  • Hỗ trợ tổ chức ngày hội, tết trung thu cho thiếu nhi trong thôn.
  • Giúp các gia đình neo người trong những dịp cần nhiều tay.
  • Tham gia đội văn nghệ, đội bóng của xã.
  • Hướng dẫn em nhỏ ôn bài trong dịp hè.

Khi tham gia, em để ý xem phần việc nào em làm thấy hợp nhất: tổ chức, đứng trước đông người, làm việc tay chân, hay chăm em nhỏ. Đó là manh mối tốt để em nghĩ về nghề sau này. Luôn báo bố mẹ trước khi đi, và không nhận những việc nguy hiểm như leo cao, làm gần đường điện hay xuống nước sâu.

Ví dụ giả định: Páo, học sinh lớp 10 ở Lào Cai, theo chi đoàn bản dựng sân chơi cho thiếu nhi dịp trung thu. Páo nhận phần dẫn trò chơi và nhận ra mình nói được trước cả trăm em nhỏ mà không run như khi phát biểu ở lớp. Từ đó Páo xin vào đội văn nghệ của xã, và bắt đầu nghĩ tới những nghề cần làm việc với trẻ em.

Chỗ hay sai khi làm ngoại khoá ở quê

Nghĩ rằng phải lên thị trấn, lên tỉnh mới có hoạt động. Đi xa tốn thời gian, tiền xe và khiến bố mẹ lo. Một hoạt động gần nhà làm đều mỗi tuần thường giúp em nhiều hơn một chuyến đi xa mỗi học kỳ.

Coi việc nhà là "không đáng kể". Em chăm đàn gà, sửa được cái máy cắt cỏ, giữ sổ bán hàng cho mẹ: đó là kỹ năng thật. Chỉ cần làm có chủ đích và ghi lại, chúng có giá trị không kém một câu lạc bộ ở trường.

Làm theo phong trào rồi bỏ. Thấy bạn ở thành phố làm gì cũng làm theo, như mở kênh video, nhận bán hàng qua mạng, rồi bỏ sau hai tuần vì không hợp hoàn cảnh. Chọn việc hợp với những gì quê em có sẽ bền hơn.

Tự làm việc nguy hiểm vì "ở quê ai cũng làm". Phun thuốc trừ sâu, chạy máy cày, leo cây cao, tắm sông là những việc người lớn làm quen tay nhưng vẫn có rủi ro. Học sinh chưa đủ tuổi và chưa được hướng dẫn kỹ thì chỉ quan sát hoặc làm khâu an toàn.

Ngại hỏi thầy cô vì việc của mình "quê mùa". Thầy cô môn Sinh, Địa, Công nghệ thường rất muốn biết học sinh đang theo dõi ruộng vườn, nghề thủ công ở địa phương. Câu hỏi từ chính quê em là câu hỏi thật, đáng được góp ý.

Ghi lại để trải nghiệm ở quê không bị xem nhẹ

Nhiều học sinh nông thôn có trải nghiệm phong phú hơn mình nghĩ nhưng không biết cách kể lại. Khi viết hồ sơ hay trả lời phỏng vấn, các em thường bỏ qua chuyện phụ bố mẹ làm vườn, chăm lứa heo, giúp bà bán hàng ở chợ phiên, vì nghĩ "chuyện đó ai ở quê cũng làm". Thật ra, điều làm câu chuyện có giá trị là em làm gì cụ thể và học được gì, không phải hoạt động có tên kêu hay không.

Cách ghi đơn giản: mỗi tháng một trang, ghi việc em làm, thời gian, kết quả và một điều em rút ra. Ví dụ: "Tháng 6, mỗi sáng phiên chợ em phụ mẹ bán trái cây. Em học cách tính tiền nhanh, cách giữ trái cây không dập khi trời nắng, và nhận ra khách quen hay quay lại khi mình nhớ họ thích loại nào." Đoạn ghi như vậy cụ thể, thật và cho thấy em biết quan sát.

Nếu em có vở theo dõi vụ mùa, ảnh luống rau từng tuần, hay sản phẩm tự làm, hãy giữ lại cẩn thận. Đến khi chọn con đường sau lớp 9 hay lớp 12, chẳng hạn học trung cấp nông nghiệp, học cao đẳng cơ khí hay vào đại học, những ghi chép này giúp em hiểu mình thích gì và kể lại với người khác một cách tự tin. Mọi con đường đều đáng trân trọng; điều quan trọng là em chọn với hiểu biết về chính mình.

Câu hỏi thường gặp

Học sinh nông thôn có thiệt thòi về ngoại khoá so với học sinh thành phố không?

Có khác biệt về số câu lạc bộ và điều kiện, nhưng không có nghĩa là thiếu trải nghiệm. Việc đồng áng, nghề gia đình, hoạt động thôn xóm đều là trải nghiệm thật. Điều cần làm là làm có chủ đích và ghi lại được.

Phụ giúp việc nhà, việc đồng có được tính là ngoại khoá không?

Nếu em làm đều, có mục tiêu học một điều gì đó và ghi lại được việc làm, kết quả, điều học được, thì đó là trải nghiệm đáng kể khi giới thiệu bản thân. Còn việc tính vào điểm rèn luyện thì tuỳ quy định của trường, em hỏi giáo viên chủ nhiệm.

Không có máy tính thì tự học kỹ năng bằng cách nào?

Điện thoại và sách là đủ cho nhiều kỹ năng như ngoại ngữ, vẽ, đọc hiểu. Em có thể mượn sách ở thư viện trường, nhà văn hoá, và tải bài học khi có wifi. Quan trọng là giờ học cố định và có sản phẩm để thấy tiến bộ.

Muốn lập nhóm đọc sách ở thôn thì xin sách ở đâu?

Bắt đầu từ sách của các nhà trong thôn góp lại, sách cũ của anh chị lớn, sách mượn từ thư viện trường. Nhờ bố mẹ hoặc chi đoàn thôn hỏi thêm. Không cần nhiều sách ngay từ đầu, mười mấy cuốn đọc đi đọc lại đã đủ cho nhóm nhỏ.

Ở bản xa, đi lại khó thì có nên tham gia hoạt động ở trung tâm xã không?

Chỉ khi có người lớn đưa đón hoặc đi cùng nhóm, đường đi an toàn và bố mẹ đồng ý. Nếu đi lại quá vất vả, em nên ưu tiên hoạt động gần nhà và tham gia hoạt động ở xã vào những dịp lớn có người đi cùng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138