Học sinh lập được câu lạc bộ mới trong trường khi có một nhóm nòng cốt khoảng năm bạn cùng quan tâm một việc, một bản đề xuất ngắn nói rõ làm gì, khi nào, ở đâu, và một thầy cô đồng ý bảo trợ để trình với ban giám hiệu hoặc đoàn trường. Quy trình cụ thể mỗi trường mỗi khác, nên bước đầu tiên luôn là hỏi giáo viên chủ nhiệm hoặc anh chị phụ trách đoàn xem trường mình làm thế nào.
Bài này đi qua từng bước: kiểm xem ý tưởng có đủ người quan tâm, viết đề xuất một trang, xin thầy cô bảo trợ, tổ chức buổi sinh hoạt đầu tiên, chia vai và đặt nội quy tối thiểu, vượt qua tháng thứ hai khi số người đến giảm, và chuyển giao để câu lạc bộ sống tiếp khi các bạn sáng lập lên lớp cuối cấp.
Kiểm ý tưởng trước khi bắt tay
Ý tưởng lập câu lạc bộ thường đến từ một sở thích: em mê cờ vua mà trường không có câu lạc bộ cờ, em thích làm phim ngắn mà không ai cùng làm. Trước khi viết bất cứ giấy tờ gì, hãy kiểm xem có đủ người cùng quan tâm hay không. Cách đơn giản là hỏi trực tiếp mười bạn ở các lớp khác nhau: "Nếu trường có câu lạc bộ làm phim ngắn, sinh hoạt một buổi mỗi tuần, cậu có tham gia không?" Nếu có từ bốn bạn trở lên trả lời chắc chắn, em có nhóm nòng cốt. Nếu chỉ có một hai bạn, hãy bắt đầu như một nhóm nhỏ chơi với nhau giờ ra chơi trước, rồi tính chuyện lập câu lạc bộ khi đã đông hơn.
Kiểm thêm ba điều. Trường đã có câu lạc bộ nào gần giống chưa; nếu có, có khi gia nhập và mở một ban mới bên trong sẽ dễ hơn lập mới. Câu lạc bộ cần gì về chỗ và dụng cụ; câu lạc bộ cờ chỉ cần bàn ghế và vài bộ cờ, câu lạc bộ làm phim cần điện thoại, máy tính dựng phim. Và các bạn nòng cốt có cùng giờ rảnh không; năm bạn rảnh năm buổi khác nhau thì không sinh hoạt chung được.
Ví dụ giả định: Khánh, học sinh lớp 10 ở Đà Nẵng, muốn lập câu lạc bộ sửa chữa đồ điện tử nhỏ. Hỏi quanh, Khánh tìm được bốn bạn cùng thích, nhưng nhận ra mỏ hàn và dây điện cần người lớn giám sát. Khánh quyết định đề xuất câu lạc bộ dưới dạng "tháo lắp và tìm hiểu cấu tạo", phần nào cần dùng điện thì chỉ làm khi có thầy dạy Công nghệ.
Đề xuất một trang gửi thầy cô
Bản đề xuất không cần dài. Một trang giấy trả lời đủ các mục dưới đây là thầy cô và ban giám hiệu nắm được ý của em. Viết tay hay đánh máy đều được, miễn rõ ràng.
| Mục | Nội dung cần có | Ví dụ ngắn |
|---|---|---|
| Tên và mục đích | Câu lạc bộ làm gì, để làm gì | Câu lạc bộ cờ vua: luyện tư duy, giao lưu giữa các khối |
| Thành viên nòng cốt | Tên, lớp của các bạn đã đồng ý | Năm bạn từ lớp 10 và lớp 11 |
| Lịch sinh hoạt | Buổi nào, mấy giờ, bao lâu | Chiều thứ Tư, sau tiết cuối, khoảng 60 phút |
| Địa điểm và dụng cụ | Cần phòng nào, có sẵn gì, cần thêm gì | Một phòng học trống; thành viên tự mang cờ |
| Kế hoạch học kỳ đầu | Ba đến năm hoạt động cụ thể | Hướng dẫn luật cơ bản, giải giao hữu nội bộ cuối kỳ |
| An toàn và chi phí | Có rủi ro gì, có tốn tiền không | Không tốn phí, không có hoạt động ngoài trường |
| Người bảo trợ đề nghị | Thầy cô em muốn mời | Thầy dạy Toán lớp 10A |
Đề xuất càng cụ thể, khả năng được đồng ý càng cao. Thầy cô và nhà trường thường lo ba chuyện: an toàn, ảnh hưởng việc học và ai chịu trách nhiệm. Trả lời trước ba chuyện đó trong bản đề xuất là em đã giải được phần lớn băn khoăn.
Xin thầy cô bảo trợ
Chọn người phù hợp. Thầy cô dạy môn liên quan, thầy cô có sở thích giống câu lạc bộ, hoặc giáo viên chủ nhiệm của một bạn nòng cốt. Hỏi các anh chị khoá trên xem thầy cô nào hay ủng hộ hoạt động học sinh.
Hẹn trước, đến đúng giờ. Hỏi thầy cô một thời điểm rảnh, mang theo bản đề xuất in sẵn. Đến cùng một hai bạn nòng cốt để thầy cô thấy đây là việc của nhóm.
Nói rõ em cần thầy cô làm gì. Thường là: đứng tên bảo trợ, ghé qua vài buổi, góp ý kế hoạch, giúp trình nhà trường. Thầy cô bận, nên phần việc cụ thể và ít thì dễ nhận lời hơn.
Chấp nhận góp ý. Thầy cô có thể đề nghị đổi giờ, thu nhỏ quy mô hay bỏ một hoạt động có rủi ro. Nhận góp ý và sửa đề xuất cho thấy nhóm em đáng tin.
Nếu bị từ chối. Cảm ơn, hỏi lý do, và thử thầy cô khác. Đôi khi chỉ là thầy cô quá bận trong năm đó. Em cũng có thể hỏi đoàn trường xem có thể sinh hoạt dưới hình thức một nhóm của đoàn hay không.
Buổi sinh hoạt đầu tiên
Buổi đầu quyết định nhiều bạn có quay lại hay không. Chuẩn bị kỹ, giữ buổi ngắn gọn và để mọi người được làm việc chính ngay.
- Chuẩn bị phòng, dụng cụ trước giờ hẹn mười lăm phút.
- Mở đầu bằng một vòng giới thiệu nhanh: tên, lớp, vì sao em đến.
- Nói ngắn trong năm phút: câu lạc bộ sẽ làm gì trong học kỳ này.
- Cho cả nhóm làm ngay một hoạt động chính: đánh một ván cờ, quay thử một cảnh phim, tháo một chiếc quạt cũ.
- Hỏi mọi người muốn câu lạc bộ có thêm gì, ghi lại.
- Chốt lịch buổi tiếp theo và một việc nhỏ ai cũng làm được trước buổi đó.
Đừng dành buổi đầu để bầu chức danh hay đọc nội quy dài. Người mới đến vì muốn làm việc mình thích; cho họ làm ngay thì họ sẽ quay lại.
Sau buổi đầu, thư ký gửi một tin nhắn ngắn vào nhóm chung: cảm ơn mọi người đã đến, nhắc lịch buổi sau và việc nhỏ cần chuẩn bị. Tin nhắn này giúp những bạn còn phân vân thấy câu lạc bộ có tổ chức, và nhắc người hay quên lịch.
Những chỗ câu lạc bộ mới hay vấp
Kế hoạch quá lớn ngay học kỳ đầu. Muốn tổ chức giải toàn trường, mời khách, làm áo đồng phục ngay trong ba tháng đầu. Học kỳ đầu chỉ nên làm vài hoạt động nhỏ để nhóm quen nhau và quen nhịp.
Một bạn ôm hết việc. Người khởi xướng thường làm hết vì sợ người khác làm không tốt. Kết quả là bạn ấy kiệt sức, còn các thành viên khác thấy mình không có vai trò gì.
Lịch sinh hoạt hay đổi. Đổi giờ liên tục khiến thành viên mất dấu. Chọn một giờ cố định, chỉ đổi khi thật cần và báo trước ít nhất một tuần.
Không ghi lại gì. Không có sổ thì đến cuối năm không biết câu lạc bộ đã làm những gì, khó báo cáo với thầy cô bảo trợ và khó bàn giao cho khoá sau.
Thành "nhóm bạn thân" khép kín. Khi các bạn nòng cốt quá thân nhau, người mới đến dễ thấy lạc lõng và không quay lại. Mỗi buổi, giao cho một bạn cũ để ý đón và ngồi cạnh người mới.
Chia vai và nội quy tối thiểu
Câu lạc bộ nhỏ không cần bộ máy. Ba vai và năm điều nội quy là đủ cho năm đầu.
| Vai hoặc điều | Nội dung |
|---|---|
| Chủ nhiệm | Giữ liên lạc với thầy cô bảo trợ, chủ trì buổi sinh hoạt |
| Phụ trách hoạt động | Chuẩn bị nội dung, dụng cụ mỗi buổi |
| Thư ký | Ghi danh sách người đến, việc đã làm, giữ sổ của câu lạc bộ |
| Nội quy 1 | Báo trước khi vắng |
| Nội quy 2 | Giữ gìn dụng cụ chung, trả lại chỗ cũ sau buổi |
| Nội quy 3 | Tôn trọng ý kiến của nhau, không chê bai bạn mới |
| Nội quy 4 | Không thu tiền nếu chưa được thầy cô bảo trợ đồng ý |
| Nội quy 5 | Mùa kiểm tra giảm buổi, không bắt ai bỏ học để sinh hoạt |
Sau một học kỳ, nhóm có thể đổi người giữ vai để nhiều bạn được thử. Ghi nội quy vào trang đầu sổ của câu lạc bộ và đọc lại khi có thành viên mới.
Nội quy ngắn mới được nhớ. Nếu có tình huống mới phát sinh, như thành viên cãi nhau hay làm hỏng dụng cụ chung, cả nhóm bàn rồi thêm một dòng, đừng chép nguyên một bản nội quy dài từ câu lạc bộ khác về dùng.
Tháng thứ hai và chuyện chuyển giao cho khoá sau
Hầu hết câu lạc bộ mới đều trải qua một lúc số người đến giảm rõ, thường vào tháng thứ hai khi cái mới đã qua và bài vở bắt đầu dày. Đừng nản. Hỏi riêng những bạn vắng xem vì sao: giờ không hợp, hoạt động chán, hay đang bận thi. Mỗi lý do có cách sửa khác nhau, và chính những bạn còn ở lại sau tháng thứ hai là nòng cốt thật của câu lạc bộ.
Từ năm thứ hai, các bạn sáng lập nên chủ động mời học sinh khối dưới vào giữ vai. Đến học kỳ hai của năm lớp 11, chủ nhiệm câu lạc bộ nên là một bạn lớp 10, còn các bạn lớp 11 lùi lại làm người hướng dẫn. Như vậy khi các bạn sáng lập lên lớp 12 và cần dành giờ cho việc học, câu lạc bộ vẫn chạy được.
Bàn giao gồm: sổ của câu lạc bộ, danh sách thành viên, dụng cụ, tên thầy cô bảo trợ và những bài học đã rút ra. Một buổi bàn giao nhỏ có thầy cô bảo trợ chứng kiến giúp người mới tự tin nhận việc. Câu lạc bộ em lập mà còn sống sau khi em ra trường là điều đáng tự hào hơn bất kỳ danh hiệu nào.
Câu hỏi thường gặp
Học sinh lớp mấy thì nên lập câu lạc bộ?
Lớp 10 hoặc đầu lớp 11 là thời điểm hợp lý ở bậc THPT, còn ở THCS là lớp 7, lớp 8. Lúc này em đã quen trường và còn đủ thời gian để giữ câu lạc bộ ít nhất hai năm trước khi bước vào năm cuối cấp bận rộn.
Câu lạc bộ có bắt buộc phải có thầy cô bảo trợ không?
Tuỳ quy định từng trường, nhưng hầu hết hoạt động sinh hoạt trong trường cần có thầy cô hoặc đoàn trường biết và chịu trách nhiệm. Có người bảo trợ cũng giúp câu lạc bộ dễ xin phòng, dụng cụ và được nhà trường tin tưởng.
Câu lạc bộ có nên thu phí thành viên không?
Nên tránh nếu không thật cần. Nếu cần mua dụng cụ chung, hãy bàn với thầy cô bảo trợ, ghi rõ từng khoản, công khai cho cả nhóm và không để một bạn giữ tiền một mình. Không bao giờ lấy chuyện đóng tiền làm điều kiện để được tham gia.
Làm sao tuyển thêm thành viên khi câu lạc bộ mới lập?
Cách hiệu quả nhất là mời trực tiếp và cho các bạn đến xem một buổi. Nhờ thầy cô bảo trợ thông báo ở giờ chào cờ hoặc sinh hoạt lớp cũng giúp nhiều. Một hoạt động mở cho cả trường, như một giải cờ giao hữu, thường kéo được người mới.
Nếu câu lạc bộ không còn ai muốn tham gia thì có nên giải tán không?
Nếu sau khi đã hỏi và thử sửa giờ, sửa hoạt động mà vẫn không ai đến, tạm dừng là quyết định hợp lý. Báo thầy cô bảo trợ, trả lại dụng cụ, ghi lại những gì đã học. Biết dừng đúng lúc cũng là một kỹ năng.