PhanDau.comPhấn Đấu
Đặt mục tiêu học tập

Đặt mục tiêu cho môn học yếu nhất: đo bằng dạng bài làm được, không bằng điểm

Cách học sinh đặt mục tiêu cho môn đang yếu: tìm đúng dạng bài còn hổng, viết mục tiêu theo dạng bài, chọn nhịp luyện vừa sức và biết lúc nào nên nhờ thầy cô.

A Vietnamese teenage boy sitting at a plastic table on a home balcony, working through practice problems with a pencil, viewed from the side, face turned down, late afternoon light

Mục tiêu cho môn yếu nên viết theo dạng bài em sẽ làm được, chẳng hạn “tự giải được bài tìm tập xác định của hàm số”, thay vì “lên điểm môn Toán”. Môn yếu ít khi yếu đều cả môn; thường chỉ vài dạng bài, vài kỹ năng bị hổng rồi kéo cả phần sau đi theo. Khi mục tiêu chỉ đúng vào chỗ hổng, em biết tối nay ngồi xuống thì làm gì, và biết khi nào mình đã xong một phần.

Cách làm gồm bốn phần: tìm chỗ hổng bằng bài kiểm tra cũ, chia môn thành dạng bài, viết mục tiêu cho hai dạng mỗi lần, và giữ nhịp luyện vừa sức. Bài có một tình huống giả định, một bảng mẫu, những câu nên hỏi thầy cô và các dấu hiệu cho thấy em nên tìm thêm người giúp. Nếu môn yếu đã hổng từ nhiều năm trước, em vẫn dùng được cách này, chỉ cần lùi lại xa hơn khi tìm chỗ bắt đầu.

Tìm chỗ hổng bằng bài kiểm tra cũ

Trước khi đặt mục tiêu, em cần biết mình yếu chỗ nào. Bài kiểm tra cũ là nguồn tốt nhất, vì nó ghi lại đúng những gì em làm sai khi không có ai giúp.

  1. Gom ba đến năm bài kiểm tra gần nhất của môn đó, cả bài mười lăm phút lẫn bài một tiết.
  2. Với mỗi câu sai hoặc bỏ trống, ghi ra giấy câu đó thuộc dạng bài gì. Không cần tên chuẩn, chỉ cần em hiểu, ví dụ “bài đọc hiểu tìm ý chính”, “bài tính nồng độ dung dịch”.
  3. Bên cạnh mỗi câu sai, ghi lý do: không biết bắt đầu, biết cách nhưng tính nhầm, hiểu sai đề, hết giờ.
  4. Đếm xem dạng bài nào xuất hiện nhiều lần nhất trong danh sách sai. Đó là ứng viên cho mục tiêu.
  5. Với lý do “tính nhầm” hay “hết giờ”, tách riêng ra; đó là chuyện cách làm bài, không phải chuyện chưa hiểu kiến thức.

Việc này mất khoảng một buổi tối. Nhiều bạn ngạc nhiên vì thấy môn mình tưởng yếu toàn bộ thật ra chỉ hổng ba bốn dạng bài. Danh sách đó làm môn học bớt đáng sợ, vì nó có hình dạng và có điểm kết thúc.

Chia môn học thành dạng bài và đánh dấu mức hiện tại

Lấy mục lục sách giáo khoa hoặc đề cương học kỳ, chép tên từng dạng bài thành một cột. Cột bên cạnh ghi mức của em lúc này bằng chữ, không chấm điểm.

Dạng bài (ví dụ môn Hoá lớp 10)Mức hiện tạiBằng chứngChọn làm mục tiêu đợt này
Viết cấu hình electronLàm đượcBài kiểm tra 15 phút làm đúng hếtKhông
Xác định số oxi hoáLàm được khi có gợi ýSai hai câu, đúng khi xem lại ví dụCó
Cân bằng phản ứng oxi hoá khửChưa bắt đầu đượcBỏ trống cả ba lần gặpCó
Bài tập tính theo phương trìnhHiểu nhưng hay tính nhầmSai ở bước đổi đơn vịKhông, luyện riêng cách kiểm phép tính
Câu hỏi lý thuyết về bảng tuần hoànLàm đượcĐúng phần lớnKhông

Ba mức “làm được”, “làm được khi có gợi ý”, “chưa bắt đầu được” đủ dùng và không biến việc tự đánh giá thành chấm điểm bản thân. Cột bằng chứng giữ cho em trung thực: mỗi mức phải chỉ ra được một lần làm bài cụ thể.

Chọn tối đa hai dạng bài cho mỗi đợt ba bốn tuần. Ưu tiên dạng bài nằm ở gốc, tức là dạng mà các phần sau cần tới. Ở ví dụ trên, xác định số oxi hoá đi trước cân bằng phản ứng, nên làm cái đó trước.

Viết mục tiêu theo dạng bài, kèm cách tự kiểm

Một mục tiêu cho môn yếu có ba phần: dạng bài, mức muốn đạt, cách em tự kiểm. Ví dụ: “Trong ba tuần, tự cân bằng được phản ứng oxi hoá khử đơn giản không cần nhìn ví dụ; kiểm bằng năm bài mới trong sách bài tập, làm đúng bốn bài.” Câu này hơi dài, nhưng đọc lên là biết phải làm gì và biết lúc nào xong.

Phần “tự kiểm” là chỗ nhiều bạn bỏ qua. Không có nó, em sẽ dừng ở cảm giác “chắc là hiểu rồi”. Cảm giác hiểu khi đọc lời giải khác xa với khả năng tự giải khi đóng sách. Tự kiểm bằng bài mới, đề đổi số liệu, không xem lời giải trước.

Mức muốn đạt nên là một bước từ chỗ em đang đứng. Từ “chưa bắt đầu được” lên “làm được khi có gợi ý” đã là tiến bộ thật. Đặt ngay mục tiêu “làm được nhanh và đúng hết” dễ làm em nản sau tuần đầu.

Cuối cùng, ghi mục tiêu bằng lời của em, không chép lại câu chữ của sách. Khi tự diễn đạt, em đã phải hiểu dạng bài đó là gì, và đó đã là bước đầu tiên của việc học.

Tình huống: Phúc lớp 11 ở Lâm Đồng và môn Tiếng Anh

Phúc (nhân vật giả định) học lớp 11 ở Lâm Đồng, thích Sinh học nhưng sợ Tiếng Anh từ hồi cấp hai. Bài kiểm tra nào Phúc cũng thấy chữ đỏ, nên lâu dần Phúc nghĩ mình “không có khiếu ngoại ngữ”. Khi ngồi gom bốn bài kiểm tra gần nhất, Phúc nhận ra phần nghe và phần đọc hiểu không tệ như mình tưởng. Chỗ sai nhiều nhất là chia động từ ở các thì và câu bị động.

Phúc đặt mục tiêu cho bốn tuần: “Chia đúng động từ ở thì hiện tại hoàn thành và quá khứ đơn trong câu có dấu hiệu thời gian; kiểm bằng hai mươi câu mới, sai không quá ba câu.” Mỗi tối thứ Hai, thứ Tư, thứ Sáu, Phúc dành hai mươi lăm phút: mười phút đọc lại quy tắc bằng lời của mình trong vở, mười lăm phút làm câu mới.

Tuần thứ hai, Phúc vẫn nhầm khi câu có cả “since” lẫn một mốc quá khứ. Phúc ghi câu đó lại và hỏi cô vào giờ ra chơi. Cô chỉ cho một cách nhìn: hỏi xem hành động đã kết thúc hay còn kéo dài đến bây giờ. Tuần thứ tư, Phúc làm hai mươi câu mới, sai hai câu. Câu bị động được đưa vào đợt mục tiêu tiếp theo. Phúc vẫn không thích Tiếng Anh bằng Sinh học, nhưng không còn tin mình “không có khiếu”.

Giữ nhịp luyện vừa sức cho môn em không thích

Ngắn và đều thắng dài và hiếm. Ba buổi hai mươi lăm phút mỗi tuần thường hiệu quả hơn một buổi hai tiếng cuối tuần. Với môn em sợ, buổi ngắn còn giúp em bắt đầu dễ hơn, vì hai mươi lăm phút nghe không quá đáng sợ.

Đặt môn yếu vào đầu buổi tối. Học môn yếu khi đầu óc còn tỉnh, sau đó mới làm môn em thích. Nếu để cuối buổi, môn yếu luôn bị đẩy sang “mai tính”.

Mỗi buổi kết thúc bằng một câu tự làm được. Dù buổi đó khó, hãy dừng sau khi giải xong một câu, dù là câu dễ. Kết thúc bằng cảm giác làm được giúp buổi sau em bớt ngại ngồi vào bàn.

Ghi lại câu bí, đừng ngồi lì. Bí quá mười phút thì đánh dấu, chuyển câu khác, mang câu bí đi hỏi. Ngồi lì một tiếng với một câu làm em mệt mà không học thêm được gì.

Đừng bù buổi bỏ bằng buổi gấp đôi. Lỡ một buổi thì buổi sau làm đúng lượng cũ. Bù gấp đôi là cách nhanh nhất để thấy môn yếu nặng nề hơn.

Khi nào chuyển sang dạng bài tiếp theo

Hết đợt ba bốn tuần, em cần quyết: dạng bài này đã xong chưa, hay luyện thêm một đợt. Bảng dưới giúp quyết nhanh dựa trên điều em quan sát được, không dựa vào tâm trạng hôm đó.

Điều em thấy khi tự kiểmNên làm gì tiếpVì sao
Làm đúng phần lớn bài mới, không cần mở ví dụChuyển sang dạng bài tiếp theo, mỗi tuần làm lại hai câu dạng cũÔn rải rác giữ kiến thức không trôi mất
Làm được nhưng chậm, hết giờ mới xongChuyển dạng mới, thêm một buổi ngắn luyện làm có bấm giờChậm là chuyện luyện tay, không phải chưa hiểu
Vẫn phải mở ví dụ ra mới làm tiếp đượcGiữ dạng này thêm một đợt, giảm số bài mỗi buổi, tăng phần tự giải thích bằng lờiĐang ở giữa đường, đổi dạng lúc này là bỏ dở
Vẫn chưa bắt đầu được dù đã luyện đềuLùi về kiến thức nền của dạng đó và hỏi thầy côChỗ hổng nằm sâu hơn chỗ em đang luyện

Khi chuyển sang dạng mới, đừng xoá dạng cũ khỏi danh sách. Đổi mức của nó thành “làm được” và ghi ngày. Sau một học kỳ, danh sách này cho em thấy rõ mình đã đi được bao xa so với chính mình hồi đầu kỳ, điều mà một con số điểm trung bình không cho thấy.

Nhịp đều quan trọng hơn tốc độ. Có bạn qua một dạng bài trong hai tuần, có bạn cần sáu tuần cho cùng dạng đó. Cả hai đều đang đi đúng hướng nếu mức của dạng bài nhích lên sau mỗi lần tự kiểm.

Hỏi thầy cô thế nào cho trúng chỗ hổng

Thầy cô bận, giờ ra chơi ngắn. Một câu hỏi cụ thể được trả lời trong hai phút; câu “em không hiểu bài này” thường phải mất cả tiết. Mang theo vở và một trong các câu mẫu sau:

  • “Thưa cô, em làm câu này tới bước thứ hai thì không biết đi tiếp. Cô xem giúp em bước hai em làm có đúng không ạ?”
  • “Em đọc lời giải thì hiểu, nhưng tự làm câu tương tự thì bí. Em nên luyện dạng này thế nào ạ?”
  • “Em thấy mình hay sai phần này. Cô có thể gợi ý cho em vài bài trong sách bài tập để luyện thêm không ạ?”
  • “Em đang hổng phần kiến thức của năm trước. Em nên ôn lại chương nào trước để theo kịp bài bây giờ ạ?”

Nên tìm người giúp thêm khi: em đã luyện đều ba bốn tuần mà một dạng bài vẫn ở mức “chưa bắt đầu được”; em thấy hoảng sợ, mất ngủ mỗi lần sắp kiểm tra môn đó; hoặc chỗ hổng nằm ở kiến thức từ hai ba năm trước. Lúc đó, nói với giáo viên bộ môn hoặc giáo viên chủ nhiệm. Nếu nỗi sợ kéo dài và ảnh hưởng tới việc ăn ngủ, em có thể tìm gặp chuyên viên tư vấn học đường ở trường để được lắng nghe.

Câu hỏi thường gặp

Có nên bỏ hẳn môn yếu để dồn sức cho môn mạnh không?

Không nên bỏ hẳn. Em không cần biến môn yếu thành môn giỏi nhất, chỉ cần lấp những chỗ hổng ở gốc để không bị kéo lùi mãi. Dành cho nó một nhịp nhỏ và đều, phần sức còn lại vẫn dành cho môn em thích.

Mỗi đợt nên chọn bao nhiêu dạng bài làm mục tiêu?

Một hoặc hai dạng bài cho mỗi đợt ba đến bốn tuần là vừa. Chọn nhiều hơn thì mỗi dạng chỉ được luyện vài lần, khó đi từ mức có gợi ý lên mức tự làm được.

Làm sao biết mình đã hiểu thật hay chỉ nhớ lời giải?

Làm bài mới có đề đổi số liệu hoặc đổi cách hỏi, đóng hết vở và sách, đặt giờ. Nếu làm được mà không nhìn lại ví dụ, em đã hiểu. Nếu phải mở ví dụ ra mới làm tiếp được, em đang ở mức có gợi ý.

Có cần đi học thêm ngay khi thấy mình yếu một môn không?

Chưa cần ngay. Thử tìm chỗ hổng và luyện theo dạng bài trong ba bốn tuần trước, kèm hỏi thầy cô trên lớp. Nếu sau đó vẫn chưa tiến, em và bố mẹ có thể bàn thêm về việc học có người kèm.

Mục tiêu môn yếu có nên nói cho bố mẹ biết không?

Nên nói, nhưng nói theo dạng bài thay vì theo điểm. Ví dụ “con đang tập cân bằng phản ứng hoá học, ba tuần nữa con sẽ thử năm bài mới”. Bố mẹ dễ đồng hành hơn khi biết con đang làm gì cụ thể.

Nếu chỗ hổng nằm ở kiến thức lớp dưới thì bắt đầu từ đâu?

Lần ngược từ dạng bài em đang sai về phần kiến thức nó cần, rồi mở sách lớp dưới đúng chương đó. Chỉ ôn đủ phần cần cho bài hiện tại, không ôn lại cả năm. Hỏi thầy cô nên bắt đầu ở chương nào sẽ tiết kiệm nhiều thời gian.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138