PhanDau.comPhấn Đấu
Kỹ năng học đường

Bài tập nhóm có bạn không làm: nói thế nào, ghi lại gì và khi nào báo thầy cô

Bài tập nhóm có bạn không làm phần việc: cách nhắn hỏi không gây căng thẳng, ghi lại phân công, chia lại việc và lúc nào nên báo thầy cô cho công bằng.

Three Vietnamese high school students sitting around a wooden library table, one boy looking away from the group, afternoon window light, wide shot from a corner

Khi bài tập nhóm có bạn không làm, bạn nên đi theo bốn nấc: hỏi riêng xem bạn ấy vướng gì, ghi rõ phân công và hạn nộp vào chỗ cả nhóm cùng thấy, chia lại việc nếu bạn ấy thật sự không làm được, và chỉ báo thầy cô khi đã thử ba nấc trên mà không có chuyển biến. Mục đích là xong bài và công bằng, không phải để bắt lỗi một người.

Nhiều nhóm làm ngược: im lặng ôm việc của bạn kia đến sát hạn, rồi bực bội nói trong nhóm chat chung hoặc kể với thầy cô theo kiểu mách tội. Cách đó vừa mệt vừa làm mất lòng. Dưới đây là tình huống cụ thể, câu nhắn mẫu, bảng phân công nên có và những dấu hiệu cho thấy đã đến lúc nhờ thầy cô.

Tình huống: Khoa lớp 11 ở Hải Phòng và bài tập nhóm môn Địa lí

Khoa học lớp 11 ở Hải Phòng, nhóm bốn bạn làm bài tìm hiểu về một vùng kinh tế, nộp sau hai tuần. Cả nhóm chia mỗi bạn một phần. Đến ngày thứ mười, ba bạn đã gửi phần của mình, riêng Tuấn chưa gửi gì, nhắn trong nhóm chung thì Tuấn “seen” rồi im. Hai bạn trong nhóm bắt đầu bàn nhau sẽ ghi tên Tuấn ra ngoài và báo cô.

Khoa là nhóm trưởng, thấy nếu làm vậy ngay thì nhóm căng thẳng, mà bài vẫn thiếu một phần. Khoa nhắn riêng cho Tuấn, hỏi ngắn gọn bạn ấy đang vướng ở đâu. Tuấn trả lời sau một buổi: mấy hôm nay Tuấn phải trông em vì mẹ đi làm ca đêm, lại không hiểu phần mình được giao nên ngại hỏi. Hai bên thống nhất: Khoa gửi cho Tuấn tài liệu đã tìm, Tuấn làm phần bảng số liệu nhỏ hơn, còn phần phân tích Khoa và một bạn khác chia nhau. Tuấn nộp trước hạn một ngày.

Không phải lúc nào cũng có kết thúc gọn như vậy. Có bạn hứa rồi vẫn không làm. Nhưng hỏi riêng trước là cách rẻ nhất để biết đâu là lười, đâu là khó khăn thật, và nó giữ được không khí nhóm cho những lần làm chung sau.

Bảng phân công: thứ nên có ngay từ buổi đầu

Nhiều mâu thuẫn bắt đầu từ chỗ phân công bằng lời, mỗi người nhớ một kiểu. Một bảng đơn giản, gửi vào nhóm chung và cả nhóm xác nhận, giải quyết phần lớn chuyện “tưởng không phải việc của mình”.

CộtGhi gìVì sao cần
Phần việcMô tả cụ thể: “bảng số liệu dân số ba năm”, không ghi chung chung “phần số liệu”Tránh hiểu nhầm phạm vi
Người làmMột tên chính, một tên hỗ trợKhi người chính vướng thì có người đỡ
Hạn nộp trong nhómSớm hơn hạn nộp thầy cô ít nhất ba ngàyCó thời gian ghép bài và xử lý chậm trễ
Mốc kiểm giữa chừngMột ngày giữa kỳ, mỗi bạn gửi bản nháp dù chưa xongPhát hiện sớm ai đang kẹt
Tình trạngChưa làm, đang làm, đã gửiCả nhóm thấy tiến độ mà không cần hỏi dồn

Mốc kiểm giữa chừng là cột hay bị bỏ nhất mà lại có ích nhất. Nhờ nó, nhóm biết một bạn chưa làm gì vào ngày thứ năm thay vì ngày thứ mười ba, đủ thời gian để chia lại việc mà không ai phải thức khuya.

Nhắn riêng thế nào để bạn ấy trả lời

Tin nhắn đầu tiên quyết định bạn ấy sẽ trả lời thật hay né tránh. Một vài mẫu xưng “mình” – “bạn” cho bạn tham khảo:

  • “Tuấn ơi, phần bảng số liệu của bạn đến đâu rồi? Nếu đang vướng chỗ nào thì nói mình, mình gửi tài liệu nhóm đã tìm.”
  • “Mình thấy hạn nhóm là thứ Sáu, bạn có kịp không? Nếu không kịp thì mình chia lại cho nhẹ, bạn cứ nói thật.”
  • “Hôm trước chia việc có khi mình giải thích chưa rõ. Phần của bạn là… Bạn thấy chỗ nào chưa hiểu không?”
  • Tránh: “Sao bạn chưa làm?”, “Cả nhóm chờ mỗi bạn đấy”, hoặc gắn tên bạn ấy kèm lời trách trong nhóm chung.

Nhắn riêng, giọng hỏi thăm, kèm một lối ra cụ thể như gửi tài liệu hay chia lại việc. Bạn đang cho người kia cơ hội giải thích mà không mất mặt. Nếu sau một ngày vẫn không trả lời, nhắn thêm một lần nữa, rồi nói trực tiếp ở lớp vào giờ ra chơi. Nói trực tiếp thường hiệu quả hơn tin nhắn với những bạn hay im lặng.

Lười hay đang khó khăn: phân biệt để xử lý đúng

Không hiểu phần việc. Rất hay gặp, nhất là với bạn ít phát biểu. Cách xử lý: giải thích lại, gửi ví dụ, có thể ngồi làm cùng mười lăm phút đầu. Không cần chia lại việc.

Bận việc nhà hoặc hoàn cảnh riêng. Như Tuấn phải trông em. Cách xử lý: đổi sang phần nhỏ hơn hoặc phần làm được trong thời gian ngắn, giữ tên bạn ấy với đúng phần đã làm. Chuyện riêng của bạn ấy không cần kể cho cả nhóm.

Thiếu thiết bị. Không có máy tính, mạng yếu. Cách xử lý: giao phần làm bằng tay, như vẽ sơ đồ trên giấy, tìm tư liệu ở thư viện trường, rồi một bạn khác nhập lại.

Không muốn làm. Đã hiểu việc, không có khó khăn đặc biệt, hứa nhiều lần nhưng không làm. Đây mới là trường hợp cần ghi lại và cân nhắc báo thầy cô.

Đang có chuyện không ổn. Nếu bạn thấy một bạn trong nhóm thay đổi hẳn, buồn bã kéo dài, kể chuyện bị bắt nạt hay bị đánh, đó không còn là chuyện bài nhóm. Nói với giáo viên chủ nhiệm hoặc chuyên viên tư vấn học đường. Trường hợp bạn ấy bị bạo lực hay xâm hại, có thể gọi tổng đài 111 để được hỗ trợ.

Khi nào và cách báo thầy cô

Báo thầy cô không phải là mách tội nếu bạn làm đúng cách và đúng lúc. Trình tự gợi ý:

  1. Đã nhắn riêng ít nhất hai lần và nói trực tiếp một lần mà không có phản hồi hoặc không có chuyển biến.
  2. Còn ít nhất ba bốn ngày trước hạn nộp, để thầy cô còn kịp sắp xếp. Báo vào buổi sáng ngày nộp thì thầy cô khó làm được gì.
  3. Gặp thầy cô riêng, nói sự việc, không nhận xét tính cách: “Nhóm em chia phần số liệu cho bạn Tuấn từ ngày… Nhóm đã nhắn hai lần và hỏi trực tiếp, đến nay chưa nhận được. Em xin cô hướng dẫn nhóm nên làm thế nào.”
  4. Mang theo bảng phân công và tin nhắn nếu thầy cô cần xem.
  5. Nghe hướng dẫn của thầy cô và làm theo, kể cả khi hướng dẫn là nhóm tiếp tục làm chung với bạn ấy.

Chỗ hay sai: kể với thầy cô bằng lời lẽ nặng nề, hoặc báo cả lớp nghe. Thầy cô cần thông tin để quyết định, không cần cảm xúc của nhóm. Câu “em xin cô hướng dẫn” cho thấy bạn tìm cách giải quyết chứ không đi kiện.

Đừng ôm hết việc, và đừng ghi tên lấy lệ

Hai thói quen tưởng là tốt nhưng gây hại về lâu dài. Thứ nhất là nhóm trưởng âm thầm làm hết phần của bạn không làm. Bài xong, nhưng bạn đó không học được gì, nhóm trưởng kiệt sức, và lần sau mọi người lại quen dồn việc cho người chăm nhất. Nếu buộc phải làm thay vì sát hạn, hãy nói rõ trong nhóm phần nào ai làm.

Thứ hai là ghi tên đầy đủ cả nhóm trên bài nộp cho “êm chuyện” dù một bạn không đóng góp gì. Nhiều thầy cô yêu cầu ghi rõ phần đóng góp của từng người; nếu có, hãy ghi trung thực. Ghi trung thực không có nghĩa là bêu xấu: chỉ cần ghi đúng phần việc mỗi người đã làm, không bình luận thêm.

Một việc không cần làm: cãi nhau trong nhóm chat chung. Tin nhắn trách móc trong nhóm thường bị chụp lại, lan ra lớp, và chuyện bài tập biến thành chuyện mất lòng kéo dài cả năm học. Có gì bực, nói riêng hoặc nói trực tiếp, sau khi đã bình tĩnh.

Bạn ấy có làm nhưng làm sơ sài hoặc lạc đề

Trường hợp khó nói hơn cả là bạn kia có gửi phần việc, đúng hạn, nhưng nội dung chép nguyên từ mạng, sai yêu cầu hoặc chỉ vài dòng. Nhóm dễ rơi vào hai thái cực: lặng lẽ sửa lại toàn bộ, hoặc chê thẳng trong nhóm chung.

Cách làm vừa phải là góp ý vào đúng chỗ, kèm ví dụ: “Phần của bạn mới có số liệu một năm, đề cần ba năm, bạn bổ sung giúp mình hai năm còn lại nhé, nguồn ở tài liệu nhóm đã gửi.” Góp ý theo yêu cầu của đề, không theo cảm nhận “viết dở quá”. Khi so với đề, bạn ấy thấy rõ thiếu gì mà không cảm thấy bị chê bai cá nhân.

Nếu nội dung chép nguyên văn từ mạng, nói riêng với bạn ấy rằng thầy cô có thể nhận ra và cả nhóm cùng chịu ảnh hưởng, rồi cùng viết lại bằng lời của mình. Đặt sẵn một hạn sửa ngắn, ví dụ trong hai ngày. Quá hạn sửa mà vẫn vậy thì quay lại các nấc ở trên: chia lại việc, ghi trung thực phần đóng góp, cân nhắc xin hướng dẫn của thầy cô.

Tự kiểm sau mỗi bài nhóm

Sau khi nộp, nhóm trưởng hoặc từng thành viên tự hỏi mình vài câu, ghi ngắn vào vở để lần sau làm tốt hơn:

  • Phân công lần này có rõ không, có ai hiểu sai phần của mình không?
  • Mốc kiểm giữa chừng có được giữ không, phát hiện chậm trễ vào ngày thứ mấy?
  • Mình đã hỏi riêng trước khi phàn nàn chưa?
  • Có bạn nào bị dồn việc quá nhiều không, lần sau chia thế nào cho đều?
  • Nếu được làm lại, mình sẽ thay đổi một việc gì?

Làm việc nhóm ở trường là chỗ tập cho rất nhiều công việc sau này, dù bạn chọn học nghề, đi làm sớm hay học tiếp lên cao. Cách bạn xử lý một bạn không làm phần việc hôm nay chính là cách bạn sẽ xử lý một đồng nghiệp chậm trễ sau này. Tập từ bây giờ, khi cái giá của sai sót còn nhỏ.

Câu hỏi thường gặp

Có nên gạch tên bạn không làm ra khỏi bài nhóm không?

Không nên tự gạch tên khi chưa hỏi ý thầy cô. Nhóm nên nhắn riêng, ghi lại phân công, rồi báo thầy cô nếu bạn ấy vẫn không làm. Quyết định ghi tên hay đánh giá thế nào là việc của thầy cô, nhóm chỉ cần ghi trung thực phần việc của từng người.

Báo thầy cô có bị cả lớp coi là mách lẻo không?

Nếu bạn báo riêng, nói đúng sự việc và xin hướng dẫn thì đó là cách xử lý đúng mực, không phải mách lẻo. Điều làm mất lòng là kể trước lớp hoặc dùng lời lẽ chê bai. Hãy báo sớm trước hạn và mang theo bảng phân công nếu cần.

Nhóm trưởng có phải làm thay phần của bạn không làm không?

Nhóm trưởng không có nghĩa vụ làm thay. Việc của nhóm trưởng là chia việc rõ, theo dõi tiến độ và chia lại khi có người vướng. Nếu phải làm thay vì sát hạn, nên ghi rõ phần đó do ai làm để công bằng với cả nhóm.

Bạn trong nhóm nói đang có chuyện ở nhà thì nên làm gì?

Hỏi bạn ấy có làm được phần nhỏ hơn không, rồi chia lại việc cho phù hợp và giữ kín chuyện riêng. Nếu chuyện có vẻ nghiêm trọng như bị đánh hay bị đối xử tệ, hãy khuyên bạn nói với giáo viên chủ nhiệm, hoặc gọi 111 khi có bạo lực, xâm hại.

Làm sao chia việc nhóm cho công bằng ngay từ đầu?

Chia theo phần việc cụ thể, mỗi phần có một người chính và một người hỗ trợ, đặt hạn nộp trong nhóm sớm hơn hạn thật ba ngày và có một mốc kiểm giữa chừng. Gửi bảng phân công vào nhóm chung để mọi người xác nhận đã đọc.

Nếu chính mình là người chậm phần việc thì nên nói gì với nhóm?

Nói sớm, nói thật và đề xuất cách bù. Ví dụ: “Mình đang chậm phần bảng số liệu vì chưa hiểu cách lấy dữ liệu, ai chỉ mình mười phút được không, mình gửi trước tối thứ Năm.” Nhóm thường dễ thông cảm với người báo sớm hơn người im lặng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138